Tentoonstelling De Koers van Dibbetz geopend

Hellevoetsluis - Fortresse Holland heeft na het in bruikleen krijgen van het portret van Hermanus Maurits Dibbetz (1777–1843), geschilderd in 1834 door de gerenommeerde portretschilder Jan Adam Kruseman, grootschalig onderzoek gedaan naar het leven en de betekenis van Dibbetz binnen de maritieme geschiedenis.
Hoewel er al veel bekend was over de carrière van Dibbetz, bleef heel wat over om te onderzoeken. Onder andere het antwoord op de vraag wat de rol van Dibbetz was tijdens zijn deelname aan de Java-oorlog (1825–1830) was onvoldoende belicht. Het resultaat van dit onderzoek is nu te zien in de tentoonstelling ‘De Koers van Dibbetz’, van marineman op Java tot straatnaam in Hellevoetsluis.

Historicus en secretaris van de Stichting Fortresse Holland Bob Benshop heette alle aanwezigen, in het bijzonder de afstammelingen van Hermanus Maurits Dibbetz onder hen, van harte welkom in zijn openingswoord voor deze bijzondere tentoonstelling. Benschop vertelde dat hij soms met opgetrokken wenkbrauwen kennisnam van de rol die Dibbetz heeft gespeeld in de maritieme geschiedenis van Hellevoetsluis. “Met name de rol die hij speelde bij de bevrijding van de Fransen was groot. Dibbetz deserteerde met 30 man uit de haven van Hellevoetsluis en stoomde op naar Maassluis, waar ook andere schepen lagen. Nadat de bevolking van Brielle zichzelf bevrijdde in 1813 gaf Dibbetz hen ondersteuning en speelde hij vervolgens een belangrijke rol in de slag om Hellevoetsluis, waarna de Engelsen hulp boden. Vervolgens ondersteunde hij hen bij de verdeling van wapens, munitie en kleding die zij aanvoerden om andere delen van Nederland te bevrijden.” Benschop duidde hiermee de nauwe band die Hermanus Maurits Dibbetz had met Hellevoetsluis en noemde het daarom niet meer dan logisch dat deze tentoonstelling die nu toont.

Conservator Dominique Breet – Sonneveld legde aan de volle zaal belangstellenden uit dat het allemaal begon met de vraag ‘naar wie is het Dibbetzplantsoen vernoemd’? “Daarna begon een lange reis, want dat is het uitgebreide onderzoek als voorbereiding op deze tentoonstelling wel geweest,” hield ze haar gehoor voor. “Ik kreeg nog voor we het schilderij in bruikleen kregen van de familie een foto toegestuurd en het intrigeerde mij vooral hoe de ogen waren geschilderd. Het is alsof deze ogen je volgen, als je een andere positie kiest voor het schilderij.” Nadat het schilderij door de conservator in het echt werd bekeken, ontdekte ze een insigne van de Java-oorlog tussen de decoraties van Dibbetz. En zo werd het verhaal groter en kwamen allerlei losse sporen bij elkaar. “Een straatnaam, een portret, een familieverhaal, een brief in een hand (red. te zien op het
schilderij) en een insigne op de borst. Op een gegeven moment hadden we wel 75 pagina’s met informatie verzameld. Maar, deze tentoonstelling is voor ons geen eindpunt, eerder een uitnodiging om meer te onderzoeken en verder te kijken,” sprak Dominique. “Ja, het Dibbetzplantsoen is en was voor veel mensen gewoon een straat waar je langsloopt. Maar achter deze naam blijkt een mens te zitten. Een man met een familie, met een loopbaan, die reizen maakte, oorlogservaringen opdeed, onderscheidingen kreeg en nu eindelijk ook een gezicht heeft. We kenden het portret wel, maar alleen als heel klein zwartwit plaatje.”
De Koers van Dibbetz is mede ontstaan uit onderzoek van Sjaak Breeman in samenwerking met de familie Dibbetz en voordat de aanwezigen de tentoonstelling konden bewonderen, zette Dominique afstammelingen Ernst-Jan en Miranda Dibbetz alsook vrijwilliger Sjaak in het zonnetje door ze met een bloemetje hartelijk te bedanken voor hun inzet.

Hermanus Maurits Dibbetz, geboren in Gendringen, groeide uit tot een van de hoogste officieren van de Koninklijke Marine. Hij werd uiteindelijk benoemd tot commandant van de vesting van Hellevoetsluis. Ter ere van hem werd in Hellevoetsluis het Dibbetzplantsoen in de Marinebuurt naar hem vernoemd. Portretschilder Jan Adam Kruseman legde Dibbetz vast als schout-bij-nacht en benadrukte daarmee zijn status en toewijding aan de marine. Het portret is in langdurige bruikleen gegeven door de familie Dibbetz en heeft een prominente plaats in de Museumloods van Fortresse Holland. In de tentoonstelling in de kleine zaal ontdek je het bijzondere verhaal van Hermanus Maurits Dibbetz en zijn familie. Aan de hand van persoonlijke verhalen, de maritieme geschiedenis en bijzondere objecten volg je hun koers door de tijd: van commandant in Hellevoetsluis tot strafexpedities naar Java. Daarnaast kun je in de tentoonstelling ook de straatnamen van Hellevoetsluis ontdekken en meer te weten komen over hun oorsprong en betekenis.

In De Koers van Dibbetz, Van marineman op Java tot straatnaam in Hellevoetsluis, ontdek je het bijzondere verhaal van de familie Dibbetz en hun band met Hellevoetsluis. De tentoonstelling volgt hun geschiedenis door de tijd: van de marine en de strijd tegen de Fransen tot hun verbondenheid met Nederlands-Indië. Daarbij staat vooral schout-bij-nacht Hermanus Maurits Dibbetz centraal, die in december 1813 een actieve rol speelde bij de bevrijding van Hellevoetsluis. Met portretten, kaarten, documenten, prenten en familieverhalen brengt de tentoonstelling een familiegeschiedenis tot leven die raakt aan grotere thema’s als zeevaart, oorlog, bestuur en koloniale geschiedenis. Zo laat De Koers van Dibbetz zien hoe één familie verbonden was met zowel de lokale geschiedenis van Hellevoetsluis als met ontwikkelingen ver daarbuiten. Een bijzondere kast met persoonlijke familieobjecten en andere voorwerpen laat ook het koloniale verleden van de familie Dibbetz van dichtbij zien. Tegelijkertijd kijkt de tentoonstelling ook breder naar Hellevoetsluis zelf. Dit onderzoek begon namelijk met de vraag: naar wie is het Dibbetzplantsoen vernoemd? Wie zijn de mensen achter de andere straatnamen, en wat is de oorsprong van de straatnaam waar je zelf woont? Zo nodigt de tentoonstelling bezoekers uit om niet alleen kennis te maken met de familie Dibbetz, maar ook met de verhalen die schuilgaan achter hun eigen straatnaam.

De Museumloods van Fortresse Holland Openluchtmuseum aan de Dokweg 5 in Hellevoetsluis is woensdag t/m zondag geopend van 11:00 – 17:00 uur.