PFAS in kraanwater Voorne aan Zee: ‘bizar dat er gif in drinkwater zit’

Voorne aan Zee - Naast hoge PFAS-concentraties in de grond en het oppervlaktewater is nu bekend geworden dat de gevaarlijke stoffen ook in het kraanwater in Nederland voorkomen. De chemische industrie vervuilt het water in Nederland, waardoor er in veel gemeenten meer PFAS in het water zit dan het RIVM aanvaardbaar acht.

Greenpeace noemt het “bizar dat er gif in ons drinkwater zit”. In onze gemeente bevat het kraanwater zelfs meer PFAS dan de norm die het RIVM stelt voor drinkwater: 6.6 nanogram, in plaats van 4.4 nanogram per liter. Greenpeace kleurt de gemeente Voorne aan Zee dan ook donkerrood op de drinkwaterkaart van Nederland en pleit samen met de drinkwaterbedrijven voor een totaalverbod op PFAS in Nederland. Uit nieuw wetenschappelijk onderzoek blijkt dat PFAS-chemicaliën je immuunsysteem aantasten. PFAS is een giftige stof, en langdurige blootstelling kan leiden tot ziekten.

Flessenwater?
Opmerkelijk is het, dat zowel het RIVM als Greenpeace stellen dat het drinken van kraanwater niet zo gevaarlijk is dat je ermee zou moeten stoppen en overstappen op water uit plastic flessen. Uit eerder onderzoek is overigens gebleken dat in de zogenaamde PET-plastic flessen geen PFAS lekt naar de inhoud, maar wel andere deeltjes. Want ons flessenwater bevat vaak wel aanzienlijk meer microplastics en nanoplastics dan kraanwater. Warmte en zonlicht versnellen het loslaten hiervan.

Oplossingen
De enige echte oplossing is een verbod op PFAS. Maar vermindering van lozingen van PFAS en andere chemische stoffen in het oppervlaktewater is ook al veel beter voor het milieu en voor de veiligheid van het drinkwater. Als de rivieren schoner worden, hoeven de drinkwaterbedrijven er minder PFAS uit te halen. Overigens zijn het niet uitsluitend de lozingen van de industrie die PFAS in ons oppervlaktewater veroorzaken. PFAS belandt ook via alledaagse producten zoals bijvoorbeeld pannen, make-up, scheerschuim, shampoo, regenkleding, blusschuim en skiwax uiteindelijk in ons water

Norm
De overheid bepaalt de kwaliteitseisen waaraan het drinkwater moet voldoen. De wettelijke kwaliteitseisen voor drinkwater staan in het Drinkwaterbesluit. Voor 20 verschillende PFAS is de wettelijk toegestane hoeveelheid in drinkwater 100 nanogram per liter. Het Nederlandse drinkwater voldoet hieraan. Het RIVM noemt echter 4,4 nanogram ‘gezond’. Daarom adviseert het RIVM om voor PFAS in drinkwater een strengere richtwaarde te gebruiken. Het RIVM berekende in 2023 hoeveel PFAS mensen via voedsel en drinkwater in Nederland gemiddeld binnenkrijgen. Dat is via voedsel drie keer zoveel als via drinkwater. Voor drinkwater alleen ligt deze hoeveelheid onder de gezondheidskundige grenswaarde. Voor voedsel en drinkwater samen ligt de hoeveelheid wel boven de gezondheidskundige grenswaarde. Als mensen lange tijd meer PFAS binnenkrijgen dan deze gezondheidskundige grenswaarde, kan dit schadelijk zijn voor de gezondheid.

PFAS
PFAS is de verzamelnaam van duizenden chemische stoffen. Ze worden geproduceerd door de chemische industrie. Daarbij wordt PFAS geloosd in ons water en uitgestoten naar de lucht. Producten waar PFAS in zit, worden een keer afgedankt, waarbij ook weer PFAS kan vrijkomen. PFAS-stoffen breken niet af, daarom worden het ‘forever chemicals’ genoemd. En ze verspreiden zich snel in het milieu. Toxicologisch onderzoek legt de harde feiten bloot: langdurige blootstelling aan PFAS verhoogt de cholesterol, tast ons immuunsysteem aan en verhoogt het risico op verschillende vormen van kanker. (Bron: RIVM.NL).

Duurder kraanwater door PFAS
Waterbedrijven moeten flink investeren in nieuwere en betere filterinstallaties. De rekening hiervoor komt bij de burger terecht en niet bij de veroorzakers van deze vervuiling, de chemische industrie. Kraanwater is de afgelopen jaren duurder geworden en de prijs zal nog verder stijgen, is de verwachting.

Waterschap betrokken
Het Waterschap Hollandse Delta gaat over oppervlaktewater in de sloot en grondwater, niet over drinkwater of leidingwater. Waterschap Hollandse Delta streeft naar betere kwaliteit van het water in sloten, kanalen, meren, vaarten en zwemplassen. Daarom is het waterschap betrokken bij de aanpak van PFAS in het oppervlaktewater en grondwater. Sinds dit jaar meet men de aanwezigheid van trifluorazijnzuur (TFA) in het oppervlaktewater. De eerste resultaten geven aanleiding om de ontwikkelingen nauwlettend te volgen en nader onderzoek te doen. Trifluorazijnzuur (TFA) is een PFAS, een forever chemical. PFAS-TFA breekt niet af in het milieu en verspreidt zich makkelijk. TFA-vorming vindt plaats in het milieu door optelling van chemische stoffen. Mogelijke bronnen zijn onder meer: afbraak van bepaalde gewasbeschermingsmiddelen, afbraak van koelmiddelen en van industriële lozingen. Voor TFA is op dit moment nog geen norm voor oppervlaktewater vastgesteld.

Op zeven locaties metingen
Er wordt gemeten op zeven locaties: één op het Eiland van Dordrecht, één in de Hoeksche Waard, één in IJsselmonde, één op Voorne-Putten en drie op Goeree-Overflakkee. Op enkele locaties zijn verhoogde concentraties gemeten. Bij het gemaal Haas van Dorsser op Goeree-Overflakkee en in de polder bij Oud-Beijerland in de Hoeksche Waard zijn in maart 2026 twee sterk verhoogde concentraties gemeten. Het waterschap heeft dit gemeld bij de Inspectie Leefomgeving en Transport. De monitoring wordt voortgezet om over een jaar een nog beter beeld te krijgen. Bij vragen over PFAS, TFA en mogelijke gevolgen voor de volksgezondheid kunt u terecht bij de GGD, de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van drinkwater ligt bij de drinkwaterbedrijven.