Column Ger den Reijer: Iedereen is een handhaver

Iedereen is een potentiële handhaver. Gewoon thuis. Bijvoorbeeld met kinderen. Je leert ze hoe grenzen stellen werkt en, als het nodig is, handhaaf je deze. Eerst geef je één of meerdere waarschuwingen als een regel wordt overtreden. 

Daarna volgt een straf. Je ziet best veel ouders die het bij waarschuwen laten, het gevolg is een kind dat niet meer luistert. Iemand aanspreken die in een stiltecoupé lawaai maakt is ook een vorm van handhaving. Iemand overtreedt de regels en wordt daarop aangesproken. Een dier of mens heeft er veel voor over om te doen wat hij wil. Een filosoof stelt het zo: “De meeste mensen zullen zeggen dat de meeste mensen deugen. Die overtuiging houdt stand zolang er handhaving is, en voldoende ruimte. Zet twintig ratten in een te kleine kooi en ze vreten elkaar op. Zet vijfhonderd Nederlanders op een verlaten cruiseschip, en ze slaan elkaar de schedel in voor het laatste chocoladebroodje.” Zonder handhaving wordt het een zootje.

Handhavers zijn er genoeg in ons land. Een expert schat de totale kostenpost van toezicht en handhaving in Nederland op meer dan 15 miljard euro. Waarschuwen is iets anders dan handhaven. Als handhaving niets uitricht, dan moet je straffen, anders worden de handhaver ongeloofwaardig. En dat is wat in Nederland vaak aan de hand is. “Een sanctie moet pijn doen en de overtreder verplichten iets anders te doen dan hij van plan was,” stellen experts. U ziet, ik laat me vandaag begeleiden.

Risicoanalyses, jaarplannen, meerjaarplannen. Plannen voor handhaving zijn er genoeg. Maar hebben de plannen succes? Ik lees – in ieder geval in Voorne aan Zee – nergens een jaaroverzicht met echte informatie over het effect van handhaving. Zorgen de plannen voor betere naleving? 

Harde cijfers lees je niet. En het verschil tussen plannen op papier en de daadwerkelijke uitvoering is groot. Mijn expert schat dat de verhouding tussen papier en uitvoering in de buurt van 80-20 ligt.

In onze gemeente klagen mensen over overlast in allerlei vormen. Van parkeeroverlast tot afvaloverlast. Van lawaai tot honden- en paardenpoep. Van overlast van jeugd tot onveiligheid in het verkeer. De laatsten staan hoog genoteerd bij het CBS. Wordt er binnen onze gemeente te veel gewaarschuwd en te weinig bestraft? Zouden daar cijfers over zijn?