Debat over de normen rondom windturbines

Voorne aan Zee - Bij de Haringvlietdam vindt op dit moment een voorbereidend onderzoek plaats naar de stevigheid van de bodem waarop mogelijk nieuwe windturbines gebouwd worden. Er loopt een beroepsprocedure bij de Raad van State over het bestemmingsplan waarin de bouw van de nieuwe megawindturbines is vastgelegd, dus zekerheid over de bouw van twee megawindturbines op de Haringvlietdam is er nog allerminst.

Een grote groep Nederlanders houdt zich bezig met het effect van windturbines op de leefomgeving. Zij hebben een brief gestuurd aan de Tweede Kamer leden vanuit Omwonenden Windparken Nederland (OWN), een netwerk waaraan lokale actiegroepen, stichtingen en omwonenden van windturbines in het land vertegenwoordigd zijn. Zij laat de stem horen van ruim 140 partijen tegen windturbines op het land, van tienduizenden verontruste burgers en direct benadeelde omwonenden van Den Helder tot Limburg en van Groningen tot Zeeland.

De groep maakt zich zorgen over de effecten die windturbines hebben op de gezondheid van omwonenden.
Experts op het gebied van geluid, engineering, luchtvaart- en ruimtevaarttechniek, gezondheid en bestuursrecht zijn vertegenwoordigd in de groep. Op 30 september a.s. vindt in de Tweede Kamer een debat plaats over de afstand die windturbines moeten hebben tot woningen. Vanuit het netwerk OWN is een brief gestuurd met daarbij toegevoegd informatie voor de leden van de betrokken commissies voor dit debat. In de brief wordt gewezen op de input die de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat in juni heeft gegeven. Hij stelt voor dat er een afstandsnorm tussen windturbines en woningen wordt vastgesteld van 4x de tiphoogte. Voor de nieuw te bouwen windturbines op de Haringvlietdam zou dit een afstand van 800 meter tot woningen betekenen. Volgens de experts zou deze norm nog steeds betekenen dat er in woningen veel overlast blijft bestaan. Ze stellen ook dat de effecten van 2x, 4x, 6x of meer afstand van windturbines tot woningen qua gezondheidseffecten geen onderbouwing heeft met wetenschappelijke onderzoeken. Er is een spanningsveld tussen economische maatschappelijke belangen en de zorgplicht en voorzorgprincipe waaraan de regering zich moet houden. Tevens stellen de experts dat de juridische basis waarop besluiten genomen worden niet juist is.

Met een geluidsnorm kan men in praktijk op iedere locatie in Nederland, ongeacht de afstand tot woningen, een windpark vergund krijgen. Dit wordt mogelijk gemaakt door gebruik te maken van mazen in de regelgeving. Stel dat een windpark niet voldoet aan norm dan kan bij de vergunningaanvraag het geluid op papier op twee manieren tot de helft worden gereduceerd. Enerzijds door te veronderstellen dat de windturbines in een stille modus draaien, wat betekent dat een windturbine bewust wordt afgeregeld om minder geluid te produceren en anderzijds door aan te nemen dat de windturbines een deel van het jaar stil staan. Een afstandsnorm ondervangt dit bezwaar grotendeels en draagt bij aan gelijke behandeling.

Gelet op alle kennis die nu voorhanden is en het voorzorgprincipe dat moet worden gehanteerd is een afstand tussen windturbines en woningen van tienmaal de tiphoogte gewenst, stellen de deskundigen. Ook brengt de groep de verspreiding van toxische stoffen in het milieu onder de aandacht. Door erosie van de wieken en mast komen kleine deeltjes terecht in het milieu. Eén van deze stoffen, Bisfenol A, kent zelfs sinds januari 2025 een nul-richtlijn. In het geval dat er toch een keuze voor een norm gemaakt moet worden adviseert de groep het voorzorgsbeginsel toe te passen en te kiezen voor 10x de tiphoogte of maximaal Lden 35 dB(A) (red. dit is een geluidsnorm).