Burgerparticipatie: meepraten is nog geen meebeslissen

Voorne aan Zee - Burgerparticipatie betekent dat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties worden betrokken bij besluiten en plannen die hen raken. Dat kan variëren van een enquête of informatieavond tot daadwerkelijk meepraten, meedenken of meebeslissen. Beleid wordt beter wanneer de mensen om wie het gaat de gelegenheid krijgen hun mening te geven.

Toch blijkt uit onderzoek dat participatie in de praktijk lang niet altijd goed werkt. Landelijk voelt 46 procent van de inwoners zich niet of nauwelijks betrokken bij onderwerpen en plannen van de eigen gemeente. Gemiddeld krijgt de manier waarop gemeenten inwoners betrekken een 5. Tegelijkertijd wil een ruime meerderheid juist méér betrokken worden. Ook blijkt dat inwoners willen weten wat er met hun inbreng gebeurt.

In Voorne aan Zee is het beeld nauwelijks rooskleuriger. In de nieuwe Barometer Burgerparticipatie van INVIOR krijgt de gemeente een 5,5. Vorig jaar was dat nog een 5,7. Slechts 28 procent van de inwoners voelt zich betrokken bij gemeentelijke plannen, terwijl 46 procent zich juist niet of nauwelijks betrokken voelt. Opvallend is dat maar liefst 91 procent aangeeft wél graag betrokken te willen worden. Er zit een duidelijke kloof tussen de behoefte van inwoners en de praktijk.

In Hellevoetsluis zijn voorbeelden te vinden waar de participatie niet lekker liep. Bij de participatie over nieuwe windmolens bij het Haringvliet werden de uitgebreide adviezen van de Klankbordgroep Windturbines Haringvliet genegeerd. Bij de ontwikkeling van de visie voor het Land van Paling was voor inwoners niet altijd duidelijk waarover precies inspraak mogelijk was. Als de kaders van tevoren onvoldoende duidelijk zijn, ontstaat gemakkelijk het gevoel dat er wel naar inwoners wordt geluisterd, maar dat de belangrijkste keuzes eigenlijk al gemaakt zijn. Participatie wordt dan al snel ervaren als het afvinken van een procedure.

De gemeente Voorne aan Zee heeft inmiddels een nieuw participatiebeleid onder de titel Samen aan zet. Daarin staat dat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties actief betrokken kunnen worden bij onderwerpen die in de gemeente spelen. Maar goede participatie vraagt meer dan een beleidsregel. Het begint bij een duidelijke uitnodiging, begrijpelijke informatie en vooraf aangeven hoeveel ruimte er werkelijk is om invloed uit te oefenen.

Juist daarom is de onlangs aangenomen motie van Partij met Lef! belangrijk. De motie ‘Duidelijk Vooraf, Duidelijk Achteraf’, aangenomen op 7 juli, stelt dat bij participatietrajecten vooraf duidelijk moet zijn wat het doel is, welke onderdelen nog openstaan en welke invloed inwoners daadwerkelijk hebben. Achteraf moet worden vastgelegd welke reacties zijn binnengekomen, welke suggesties zijn overgenomen en waarom andere voorstellen niet zijn overgenomen.

Dat sluit rechtstreeks aan bij de kritiek uit de Barometer. Inwoners van Voorne aan Zee noemen betere en tijdige communicatie (54 procent), online kunnen deelnemen (56 procent) en meer invloed op de besluitvorming (52 procent) als belangrijke verbeterpunten. De motie ‘Duidelijk Vooraf, Duidelijk Achteraf’ geeft Voorne aan Zee daarvoor een duidelijke opdracht. Nu komt het erop aan die ook daadwerkelijk toe te passen.