Pisbakvlieg

We denken dat we veel besluiten rationeel en bewust nemen, maar gedrag wordt onbewust gestuurd en is vaak irrationeel.

Voorbeeldje? U weet dat het verstandig is om de voordeur goed af te sluiten als u van huis gaat, maar als u maar ‘even’ weggaat, draait u de deur niet altijd op slot.

Ander voorbeeld: de lampjes die branden wanneer u op het knopje bij de oversteekplaats drukt. U wacht netjes, maar de helft van de drukknoppen heeft geen verbinding met de stoplichten!
Dit heet ‘nudging’. Nudging is het beïnvloeden van iemands’ keuze, zonder dat diegene het gevoel heeft te moeten kiezen. Het geeft je eigenlijk een zetje om iets te gaan doen. Het klinkt modern, maar bestaat al lang. Wie kent Holle Bolle Gijs (‘papierrrr hierrrr’) niet in de Efteling? En ja hoor, de papiertjes gaan in de bak.

Nudging moet niet verward worden met trucjes: de melding op Booking, dat er ‘nog slechts één kamer voor deze prijs beschikbaar’ is. Of op Transavia: ‘nog slechts drie stoelen voor deze prijs’.
De techniek wordt ook toegepast door wegbeheerders: op een rechte weg waar te hard wordt gereden, worden dwarsstrepen over de weg getekend. Steeds dichter op elkaar. De bomen langs de kant van de weg worden eveneens steeds op wat minder afstand van elkaar geplaatst. En wat gebeurt er? Bestuurders denken dat ze te hard rijden en minderen hun snelheid. Nudge geslaagd!

En wat denk u van de groene smiley langs de weg als u zich aan de snelheid houdt? Beïnvloeding!

Gekleurde voetstappen in bijvoorbeeld een school laten de leerlingen een richting lopen die van te voren bedacht is. Bijvoorbeeld via de trap en niet met de lift worden de leerlingen naar een ander lokaal geleid.

De belastingdienst gebruikt een andere variant van nudging: men maakt regelmatig bekend dat al meer dan …. miljoen mensen de aangifte al heeft ingevuld. Ze spelen hiermee in op het kuddegedrag van mensen.

Nudging in de supermarkt kennen we allemaal: eens in de zoveel tijd wordt de supermarkt compleet verbouwd. Het voorkomt dat u de kortste route door de winkel neemt, omdat je alles weet te staan. Daardoor doe je namelijk minder impulsaankopen.

En beste mannelijke lezer, geef maar toe: ook u richt uw straal op de pisbakvlieg!

Ger den Reijer