Vrijheidscollege voor leerlingen bovenbouw Helinium

Hellevoetsluis - Net terug op school na de vakantie en meteen geconfronteerd worden met de harde werkelijkheid van de oorlog in Oekraïne. Op 2 september wonen leerlingen van de bovenbouw het Helinium in theater ‘Twee Hondjes’ een college over vrijheid bij dat wordt gegeven door de in Oekraïne geboren ex-profvoetballer Evgeniy Levchenko.

’s Morgens zijn ze op de lezing voorbereid door hun docent maatschappijleer. Voor ze de zaal ingaan, wordt hen op het hart gedrukt: “Telefoon uit; eten en drinken blijven in je tas”. Het werkt. Het is muisstil in de tot op de laatste plaats bezette zaal.

Dan klinkt er een loeiende sirene. Op het scherm voorin de zaal verschijnt er een digitale tijdsmelding. De tijd tikt af van drie naar nul minuten. Evgeniy Levchenko: “Dit is niet de tijd voor het college begint en dit is niet de tijd voor het einde van de rust in de voetbalwedstrijd. Drie minuten is de tijd die je in Oekraïne hebt om te vluchten voordat jouw wijk door de Russen wordt geraakt. Het alarm gaat bijna dagelijks af. Kinderen krijgen altijd les in hetzelfde lokaal, zodat ze nooit tijd verliezen met het vinden van de snelste route naar hun schuilplaats; ze leren om nooit de lift te gebruiken; zoeken bij een aanval bescherming tegen vallend puin op een plek naast een dragende muur of in een bad; worden soms wakker in een koude, natte, kelder omdat ze ‘s nachts door hun ouders daarheen zijn gebracht.”

Levchenko vertelt over de ervaringen uit zijn eigen jeugd en de impact die het op je heeft als de vrijheid van je wordt afgenomen. Hoe zou het voelen als de plek waar je woont zomaar ineens bij een ander land hoort? En je niet meer je eigen taal mag spreken, maar alleen Russisch? (Oekraïens is een taal voor boeren, vonden de Russen.) Of dat je bepaalde kleuren niet meer mag gebruiken? In discussie gaan met je leraar was in zijn jeugd ondenkbaar. Al heel jong leerde hij om te gaan met een van de meest heftige moordwapens die er in de wereld bestaan: een Kalasjnikov. Zelfs trainde hij nog maar een jaar of 13, 14 oud, met het gericht schieten op afbeeldingen van mensen. Ouders van kinderen die niet goed meededen, raakten hun baan kwijt en konden daarna nooit meer aan de slag komen. Het kwam voor dat je eigen leraar of lerares je verraadde.

In het huidige Rusland wordt volgens Levchenko de invloed van de censuur steeds groter. Media mogen alleen berichten publiceren die positief zijn voor het regime. Duizenden websites zijn geblokkeerd. Lezers krijgen daardoor een vervormd beeld van de werkelijkheid. Pijnlijk voor hem is dat het ook mensen in zijn naaste omgeving beïnvloedt.

Na afloop zegt Riley (VWO 3) dat de lezing zijn kijk op de oorlog in Oekraïne heeft veranderd. “Eerst snapte ik de Russen wel, het grondgebied was toch van hen, vond ik, maar nu niet meer”. Yoyla (VWO 6) vond het leuk. Leuk?: “Ik kijk nu anders naar de oorlog en wat het voor mensen betekent.”

Het college is mogelijk gemaakt door de Brielse Stichting Eersteling der Vrijheid (EDV) in samenwerking met het Helinium en past in de missie van de stichting om jongeren ervan bewust te maken dat dat vrijheid niet vanzelfsprekend is maar dat er hard gewerkt moet worden om de vrijheid die we nu in Nederland hebben, te behouden.