PFAS-locaties in Voorne aan Zee?

Helletvoetsluis - Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft via een onderzoek onder provincies en gemeenten bijna 4.000 (potentieel) verontreinigde PFAS-locaties in kaart gebracht. 

Dit aantal is nog in ontwikkeling en betreft zowel bekende bronnen als verdachte locaties. Op www.atlasleefomgeving.nl is op een kaart te zien welke meetlocaties reeds door RIVM bemonsterd zijn ten behoeve van de afleiding van de zogenaamde achtergrondwaarde PFAS in de bodem. Voor iedere locatie zijn de meetwaarden van verschillende PFAS stoffen inzichtelijk.

Op de kaart zijn slechts van één locatie binnen de gemeente Voorne aan Zee metingsgegevens beschikbaar. Het gaat hier om een meting die is gedaan op de plek waar vroeger de Witte School heeft gestaan. De metingsgegevens liggen ruim onder de landelijke bovengrens die voor de bescherming van de gezondheid en het ecosysteem geldt voor schone grond.

Onderzoek wordt vooral gedaan naar (voormalige) bedrijfslocaties waar men PFAS gebruikte in productieproces. Zoals bijvoorbeeld in de papierindustrie of bedrijven waar rubberproducten worden of werden gemaakt. Daarnaast kan het gaan om locaties waar tijdens branden PFAS-houdend blusschuim is gebruikt en vuilstortplaatsen, omdat in afval veel PFAS-houdende producten zitten. Niet alle terreinen worden gesaneerd. Alleen de gebieden waar de concentraties zo hoog zijn dat de risico’s hoog zijn. Bijvoorbeeld bij een drinkwaterbron of woonwijk. Op dit moment zijn er bijna 60 locaties vastgesteld, vooral vervuiling door blusschuim speelt hierbij een rol. Het ministerie van Infrastructuur stelt dat het aantal gevaarlijk vervuilde locaties nog fors zal stijgen. Er worden al bijna 4.000 locaties genoemd waar mogelijk sprake is van PFAS-verontreiniging. In 1357 gevallen gaat het om bedrijven in de textiel-, papier- en kunststofindustrie die met PFAS hebben gewerkt, en om scheepsbouw, chemische wasserijen en verzinkerijen. Verder zijn er 225 locaties bekend waar blusschuim is gebruikt, voor schuimparty’s maar vooral brandweeroefeningen. Verder gaat het in 745 locaties om afvalstromen.

Ook de landbouw veroorzaakt risico’s. Het Centrum voor Landbouw en Milieu publiceerde in 2025 een lijst met in ons land toegelaten werkzame stoffen die een PFAS-verbinding zijn. Het gaat om 26 werkzame stoffen die in 117 verschillende bestrijdingsmiddelen zijn toegelaten. Water Natuurlijk heeft geconstateerd dat er 7 stuks PFAS-pesticiden in het polderwater op Voorne Putten zitten. Via deze en andere bronnen komen deze gifstoffen in het water. Bekend is, dat in zeeschuim hogere concentraties PFAS kunnen zitten.

In het rapport PFAS-aandachtlocaties in 2025, uitgegeven op 4 maart jl. door Rijkswaterstaat, directie Water, Verkeer en Leefomgeving, afdeling Bodem en Ondergrond, is te lezen dat in 2025 voor de eerste maal een uitvraag is gedaan bij provincies en 29 grote gemeenten (in Zuid-Holland: Rotterdam, Den Haag, Dordrecht, Leiden, Zoetermeer, Schiedam, Vlaardingen, Delft*) naar de stand van zaken met betrekking tot de inventarisatie en aanpak van PFAS-aandachtlocaties. *Inmiddels zijn onder de Omgevingswet alle Nederlandse gemeenten zelf verantwoordelijk voor bodemonderzoeken binnen hun eigen grenzen. (Een PFAS-aandachtlocatie betreft een locatie waar sprake is van onaanvaardbare risico’s als gevolg van verontreiniging met PFAS, waardoor de aanpak niet kan wachten op een natuurlijk moment van locatieontwikkeling). Het rijk wil dat er in 2030 een totaalbeeld is van de omvang van de PFAS-vervuiling en er een schatting gemaakt kan worden van de financiële gevolgen.

PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) zijn door de mens gemaakte stoffen die van nature niet in het milieu voorkomen. Ze worden gebruikt in allerlei producten omdat ze water, vet en vuil afstoten. Door het gebruik van deze producten, door fabrieksemissies en door incidenten zijn PFAS in het milieu terechtgekomen. PFAS breken niet af, kunnen zich makkelijk verspreiden in het milieu en kunnen zich ophopen in dieren, planten en het menselijk lichaam. Het RIVM doet onderzoek naar de risico’s van PFAS voor de gezondheid en het milieu. Deze informatie is afkomstig van de Atlas Leefomgeving.
Groot Hellevoet vroeg de gemeente Voorne aan Zee om een reactie:
1.Klopt het dat onder de Omgevingswet alle Nederlandse gemeenten zelf verantwoordelijk zijn voor bodemonderzoeken binnen hun eigen grenzen? Zo ja, wat is de stand van zaken op het gebied van PFAS-onderzoek binnen de gemeente Voorne aan Zee? In principe is iedereen zelf verantwoordelijk voor zijn eigen terrein maar de gemeente is wel bevoegd gezag onder de omgevingswet. De Provincie Zuid-Holland heeft in samenwerking met DCMR Milieudienst Rijnmond voor de gemeenten in Zuid-Holland een kaart opgesteld met verdachte PFAS bronlocaties. Zie de bodemviewer (https://www.dcmr.nl/kaart-bodem-en-ondergrond) met deze kaart. Hierin zijn ook de PFAS bronlocaties voor onze gemeente opgenomen. Momenteel zijn we, samen met de DCMR aan het inventariseren of en welke PFAS bronlocaties onderzocht kunnen gaan worden. Niet alle PFAS-verdachte locaties kunnen onderzocht worden, daarom zal een selectie plaatsvinden op basis van humane risico’s, kwetsbaar objecten en maatschappelijke/bestuurlijke urgentie.

2. De gemeente Voorne aan Zee heeft sinds april 2026 een voorlopig voorkeursrecht gevestigd op percelen rond de voormalige/huidige locatie van de rubberfabriek (Helvoet Rubber & Plastic) in Hellevoetsluis. In het rapport van Waterstaat wordt de Rubber- en kunststofindustrie genoemd als gebruiker van PFAS in het primaire productieproces en dit wordt een bodembedreigende activiteit genoemd. Mag aangenomen worden dat een eventueel definitieve aankoop van het terrein mede afhangt van het resultaat van een PFAS-onderzoek op dit terrein? Er worden voorbereidingen getroffen om het terrein te ontwikkelen (wonen en eventueel winkels). Hou verhouden deze voorbereidingen zich tot een eventueel PFAS-onderzoek? Het klopt dat de gemeente een voorkeursrecht heeft gevestigd. Het voorkeursrecht betekent dat de gemeente als eerste mag kopen. Zo houden we beter grip op de ontwikkeling van het gebied. Dit kan door de locatie te kopen, maar dat kan ook door duidelijke afspraken te maken met de huidige eigenaar en een toekomstige ontwikkelaar. Of de gemeente ook daadwerkelijk tot aankoop overgaat is dus niet zeker. Wel zal bij herontwikkeling altijd bodemonderzoek moeten plaatsvinden. Met de conclusies en aanbevelingen uit dit onderzoek (ook wanneer sprake blijkt te zijn van PFAS) moet rekening worden gehouden bij de verdere ontwikkeling. De DCMR heeft aangegeven dat er voor de locatie Helvoet Rubber & Plastic te Hellevoetsluis in maart 2026 een verkennend bodemonderzoek is uitgevoerd dat momenteel ter beoordeling ligt bij de DCMR. Het bodemonderzoek is voor de voorgenomen herontwikkeling uitgevoerd door het bedrijf zelf, maar zolang het nog niet beoordeeld is nog niet openbaar.

3. Het is bekend dat in zeeschuim hogere concentraties PFAS kunnen zitten. Is hier binnen onze strand-gemeente aandacht voor en worden hier metingen op gedaan? PFAS in zeeschuim onderzoek (sea spray aerosolen) is door het RIVM en ook door het ministerie van I&W en de kustprovincies uitgevoerd. Dit onderzoek is breed opgepakt. De gemeente wordt door meerdere overlegvormen met DCMR en de PZH op de hoogte gehouden van de onderzoeken en resultaten. Vanuit onze collega’s van recreatie wordt verder aangegeven dat zeeschuim maar zelden voorkomt op onze stranden. Iedere 4 weken wordt het water op de stranden bemonsterd. De uitslagen staan op de eerste en tweede Slag in Rockanje. Mocht de meting niet goed zijn, dan wordt er als het nodig zou zijn dagelijks bemonsterd. Op onze stranden hebben wij gelukkig bijna altijd uitstekend zwemwater, de uitslag van de bemonstering is te bekijken op zwemwater.nl