Parasociaal

De Dikke Van Dale maakt het woord van het jaar pas op 16 december bekend, het woord van het jaar dat in 2025 door de Cambridge Dictionary is uitgekozen is al gepubliceerd: parasociaal.

Nou kende ik sociaal, asociaal, prosociaal al, maar parasociaal nog niet. Ik moest het woord opzoeken en het blijkt dat het verwijst naar een eenzijdige band die iemand voelt met een beroemdheid, influencer, fictief personage of zelfs een AI-persoon. De parasocialen besteden tijd en energie aan de relatie en hebben het gevoel de ander te kennen, terwijl de persoon waar het om gaat niet eens van het bestaan van de parasociaal afweet.

Nu spreek ik hier wel eens gekscherend over ‘mijn AI-vriend’, ik hoop dat u mij hierdoor niet in de hoek van de parasocialen plaatst, want ik vind het een vreemd fenomeen.

Ik moest wel kort aan vroeger denken. Op mijn kamer, compleet met visnet, had ik posters hangen van mensen die ik bewonderde. Naast bijvoorbeeld een poster van Creedance Clearwater Revival hing daar, u kunt het geloven of niet, ook een poster van Raquel Welch. Inmiddels zou zij 85 jaar oud zijn, destijds was zij als pakweg 30-jarige voor mij een vrouw die uitkwam in de Champions League. Net als Farrah Fawcett. Ik droomde nog net niet van beide dames, maar om nou te zeggen dat ik met hen een eenzijdige band voelde gaat veel te ver.

Zou het komen omdat een aantal mensen nauwelijks meer buiten komt en doorlopend gekleefd zit aan een of ander ‘kastje’, vraag ik me af wanneer ik lees hoe een parasociaal zich voelt aangetrokken tot een persoon die volkomen onbereikbaar is? Of die zelfs niet bestaat?

Toch lees ik ook dat een parasociale relatie positieve effecten kan hebben. Men voelt zich, net als in een echte relatie, gezien, gewaardeerd, minder eenzaam en heeft meer zelfvertrouwen. Lekker laten doen, zou je kunnen zeggen. Maar dan zie ik de mogelijk negatieve gevolgen. Teleurstelling, vervanging van echte relaties, geen sociale controle, waardoor ongewenst gedrag ontstaat. Er bestaat zelfs parasociale rouw, na een overlijden. Toch uitkijken dus.

Ik zou parasocialen willen adviseren om gewoon lekker naar buiten te gaan. Zeg eens iemand vriendelijk gedag en kijk wat er gebeurt. Misschien komt het wel tot een sociaal gesprek!

Ger den Reijer