Toeval?

Je ziet het pas, als je erin gelooft. Het lijkt een uitspraak van Johan Cruijff, maar die zei het toch echt anders: Je gaat het pas zien als je het doorhebt.

Met de razendsnelle veranderingen op ons internet, wordt het steeds moeilijker om vast te stellen wat nu toeval is, of niet. 

Ik dacht van de week dat het tijd wordt om een nieuwe spijkerbroek te gaan kopen en – toeval of niet – er popt gelijk een aanbieding op van precies het merk dat ik al jaren draag. Kan mijn laptop tegenwoordig ook al mijn gedachten lezen, is soms wat ik denk?

Nou, beste lezer, zo gek is dit idee natuurlijk niet. Alles wat wij zoal uitspoken op internet wordt wel ergens vastgelegd, dat is bekend. De algoritmes die daarachter zitten hebben door de inzet van AI een boost gekregen. En zo wordt er dus gewoon gecheckt wanneer ik mijn laatste Wrangler kocht en vervolgens wordt mij een aanbieding gedaan. Waarbij ik dan ga twijfelen over toeval of niet.

Je ziet het pas als je erin gelooft is het standpunt van meer sceptische mensen. Eerst bewijs, dan geloof ik het! Je zou deze mensen ook verstandig of nuchter kunnen noemen.

Ik maak zelf regelmatig een ander voorbeeld mee. Ik bedenk me dat ik allang geen Opel Kadett B heb zien rijden en prompt kom ik er een tegen op de Rijksstraatweg. En, met een beetje geluk, rijdt me er vervolgens op de N57 ook nog een tegemoet. Je verzint het toch niet.

Mensen die ervoor gestudeerd hebben noemen dit frequency illusion. Toch zit dat hele toeval gevoel me niet helemaal lekker.

Ik heb nog een derde voorbeeld voor u. Ik zit eraan te denken dat het misschien leuk is om er weer eens een weekendje tussenuit te gaan. Ik begin erover en mijn partner zegt ‘joh, da’s sterk, dat wil ik nou net aan jou vragen’. Zou er nou meer tussen hemel en aarde zijn of niet? Ze noemen dit verschijnsel trouwens synchroniciteit. Een zekere Carl Jung heeft hier interessante dingen over gezegd.

Kun je datgene zien waar je niet in gelooft? Of moet je er eerst in geloven, om het dan het pas kunnen zien? Of is het gewoon toeval?