Waar een groot land klein in kan zijn

In de vorige eeuwen heeft onze handelsgeest (volgens toenmalig premier Balkenende ooit geroemd als ‘Die VOC-mentaliteit, over grenzen heen kijken, dynamiek!’) zich van een heel lelijke kant laten zien. Zij kochten met veel geweld mensen in Afrika, vervoerden die als makrelen in een ton naar de Amerika’s, en verkochten hen als slaven; zij waren geen slaven, zij werden door ons tot slaaf gemaakt! 

En het kostte ons heel veel moeite om daar vanaf te stappen. Toen de wereldgemeenschap ons daartoe dwong, rekten wij dat zo lang mogelijk. En ’in de Oost’ deden wij er nog tientallen jaren langer over. Al die tijd verrijkte ons land zich over de hoofden van die geroofde mensen.

Sinds een paar jaar wordt de roep luider en veelvuldiger om niet alleen afstand te nemen van deze verfoeilijke geschiedenis, maar om klip en klaar excuses uit te spreken. Het was nog maar net twee jaar geleden dat premier Rutte bij herhaling stelde dat Nederland geen excuses voor de slavernij hoefde te maken, ‘omdat het particuliere bedrijven waren die dit deden, en dat het juist zou leiden tot polarisatie en onbegrip’. Wat een onbegrip bij deze premier, en dat voor een historicus.

Het tij kan snel keren: een paar Ketikoti’s verder, een paar vooruitstrevende burgemeesters en enkele ondernemers die wel al hun excuses maakten: het licht ging aan in huize Rutte. Mooi, toch? Hij kan het echter niet laten om dan ineens in de overdrive te gaan, de rem niet meer te kunnen vinden, alle betrokkenen aan de kant te duwen, en hals-over-kop de excuses binnen enkele weken te willen maken. 19 december, een prachtige datum, en wel omdat mijn liefhebbende echtgenote die dag jarig is. Maar zonder enige relatie met de zaak waar het om gaat, de slavernij. Zonder deugdelijk overleg met hen die het aangaat, de tot slaaf gemaakten. En dan met oogkleppen toch maar doordenderen.

Mark, kom tot bezinning, geef hen die het echt aangaat de regie over de uitvoering, en wees bereid het te doen zoals zij willen en niet zoals ‘wij’ willen. En dan met een ‘lijdende’ rol van ons staatshoofd.

En dan kan 1 juli 2023 een prachtige dag worden; ik ga die dag naar het Oosterpark in Amsterdam.

Daan Dankaart, fractievoorzitter PvdA