Schaapsherderin Carlette met haar “zooitje ongeregeld”

Oostvoorne - Ieder jaar staat ze weer met haar kudde schapen op de Slikken van Voorne: schaapsherderin Carlette van Schaik (38) uit Rockanje. Met haar tweehonderd schapen zorgt ze ervoor dat het natuurgebied er weer goed bijstaat.

Carlette noemt zichzelf graag een onderneemster en de kudde haar onderneming. Een ‘schaapsherderin’ noemt ze zichzelf ook wel. “Want in theorie ben ik dat ook”, zegt ze. Toch probeert ze een verschil te duiden. “Een schaapsherder staat vaak op een hei en trekt door een gebied heen”, legt Carlette uit. “Dit gebied leent zich daar niet voor. Dit is een gescheperde kudde en die staat vaak stil. Er is eigenlijk geen verschil, maar dat is voor mij het verschil. En het algemene beeld van een schaapsherder met stok en baard? Zo zie ik mezelf gewoon niet.”

Van Bordercollies naar wedstrijden
Het begon allemaal twintig jaar geleden toen Carlette een Bordercollie kocht en met hem bij de dierenarts zat voor “iets lulligs”. Daar zag ze een flyer voor een cursus schapendrijven dat haar aandacht trok. Ze besloot mee te doen. “’Dit is tof’, dacht ik”, vertelt Carlette. “Alleen mijn hond bleek totaal geen aanleg te hebben.” Ze kocht nog een Bordercollie, één mét aanleg.

Omdat ze merkte dat ze kennis over het schapendrijven te kort kwam, reisde ze heel Nederland door om kennis te vergaren. Ze leerde veel zelf vanuit de praktijk, omdat er toen nog geen opleiding tot schaapsherder bestond. Ze schafte nóg een hond aan en kocht een klein groepje schapen om mee te kunnen oefenen. Op dat moment studeerde Carlette nog economie en die opleiding heeft ze ook afgemaakt. In haar vrije tijd deed ze mee met wedstrijden, zowel nationaal als internationaal. Momenteel doet Carlette nog steeds aan wedstrijden, nu in de hoogste klasse. 

Hondeninstinct
Het werken met het instinct van de honden is hetgeen dat Carlette zo trok in wedstrijden. “Als je ziet wat die honden kunnen, dat is belachelijk. Ik ben hun alles. Ik ben de alfa. Die honden gaan cirkelen en brengen de schapen naar mij. Het is prachtig om te zien hoe dat werkt en hoe ik dat dan in goede banen kan leiden. Het is zoiets bijzonders om met hun instinct te kunnen werken. Het is iets heel natuurlijks en het is ook een beetje psychologie met jezelf van: hoe kan ik die hond vanaf hier duidelijk maken dat ik iets wil en hoe zorg ik ervoor dat hij dat ook serieus neemt?” Inmiddels heeft Carlette zeven Bordercollies. Haar honden geeft ze opdrachten met kreten of haar herdersfluitje om zo de kudde te verplaatsen.

“Zooitje ongeregeld”
Van haar hobby maakte ze uiteindelijk ook haar werk. Het kleine groepje schapen van Carlette groeide de afgelopen jaren uit tot een kudde van verschillende soorten schapen: Drentse Heideschaap, Brilschaap kruising en Kempische Heideschaap. “Het is een zooitje ongeregeld, maar wel mijn zooitje ongeregeld”, zegt Carlette trots. Ze kent haar schapen door en door en sommigen hebben zelfs een naam.

Instandhouding van de duinen
Ze is initiatiefneemster van Schaapskudde Westvoorne dat sinds 2019 bestaat. In de periode van april tot en met november wordt Carlette voor projecten ingehuurd, zoals nu de Slikken van Voorne in opdracht van Zuid Hollands Landschap, om met haar kudde te komen grazen. De Slikken kunnen niet machinaal gemaaid worden en daarom zijn schapen nodig. “Ik ben eigenlijk een loonwerker met grasmaaiers, zo kun je het theoretisch zien. Alleen, mijn grasmaaiers lopen rond”, legt Carlette uit. De kudde eet kruiden, boomopschot, duingras en andere onkruiden weg en draagt daarmee bij aan de instandhouding van de duinen en de gevarieerde flora en fauna. De kudde slaapt ‘s nachts in een nachtvak op locatie.

Hobby vs. werk
“De wedstrijden zijn mijn passie, mijn hobby. En dit hier is écht mijn werk”, zegt Carlette wijzend naar haar grazende kudde op de Slikken. Ze vindt dat daar een verschil tussen zit. “Een wedstrijd is maar tien minuten. Hier sta ik acht of negen uur bij de kudde. Ik werk hier, net als bij wedstrijden, met mijn honden. Maar, ik probeer hier juist zo min mogelijk met ze te doen. Een hond betekent voor de schapen namelijk gevaar en het hele doel is dat de schapen hier moeten grazen.” Tijdens wedstrijden is het de bedoeling dat de hond, onder begeleiding van zijn ‘handler’, zijn baas, een kleine groep van vier of vijf schapen over een parcours met verschillende onderdelen verplaatst. De wedstrijd wordt, onder andere, beoordeeld op de samenwerking tussen handler en hond. “Van zo’n wedstrijd krijg je een enorme kick, dat is onbeschrijfelijk”, vertelt Carlette enthousiast.  

“Je schapen lopen op de weg!”
Carlette noemt haar vak “a way of life”. Het is werk dat eigenlijk het hele jaar zeven dagen in de week doorgaat. “Het zijn mijn schapen”, legt ze uit. “Ik moet zorgen dat ze allemaal iedere dag blijven leven.” Schapen hebben volgens haar namelijk maar twee doelen in hun leven. “En dat is uitbreken en doodgaan”, zegt Carlette lachend. “Dan zit ik net ergens aan de koffie en krijg ik een telefoontje: ‘Je schapen lopen op de weg!’ Dan moet ik ze weer in veiligheid brengen.”

In de ‘rustigere’ maanden, van december tot april, grazen de schapen bij verschillende boeren op de wei. Ze eten daar het gras kort. Haar werkzaamheden zien er dan heel anders uit. “In die maanden bouw ik rasters, sleep ik met watertanken, zet ik weides af en verzet ik de kudde iedere week. Want, al die mondjes eten veel”, zeg Carlette.

Geen zeven dagen
“Er zijn mensen die dit vak magisch vinden en hiervoor leven. Ik vind het heel mooi, maar ik zou dit niet zeven dagen in de week willen doen.” Ze probeert daarom, waar ze kan, vijf dagen te werken. Bij het project op de Slikken heeft ze de andere twee dagen hulp van Ben Determann, die ze “een echte schaapsherder” noemt, inclusief stok. “Hij heeft alleen geen baard”, lacht Carlette.

Afgelegen plekken
Door haar werk is Carlette vogels gaan spotten en ze raapt af en toe plastic afval, want soms gebeurt er uren niks. Ze vond ook eens flessenpost uit Duitsland die ze heeft teruggeschreven. Een mindere kant van haar werk vindt ze het feit dat ze soms op “enge plekken” komt. “Ik kom op hele afgelegen plekken en moet soms in de schemer een bos in. Ik heb dan altijd een hamer op zak, ook voor werkzaamheden, maar dat geeft een veiliger gevoel.” En op de vraag wat dan het mooiste is aan haar vak, wijst Carlette naar de horizon. “Nou, kijk eens waar we staan. Dat is toch mooi of niet?”

Op de Slikken van Voorne graast de kudde zes weken. Vanwege extreem aanhoudende natte grond en hoog water is de kudde eerder verplaatst naar het volgende gebied: de kleine Heveringen. Wil je meer weten over de kudde van Carlette en op de hoogte blijven? Kijk dan op www.instagram.com/dutchshepherdess.