QR-code, het moderne pokkenbriefje

5 februari 2022, 12:40 Algemeen

In het 18e-eeuwse Europa vielen jaarlijks 400.000 dodelijke slachtoffers door de pokken, een derde van het aantal gevallen werd blind.

Eind achttiende eeuw werd een vaccin tegen de pokken ontwikkeld. Dit vaccin – gemaakt uit een zogenaamde koepok - bleek het aantal dodelijke slachtoffers dat aan de ziekte bezweek aanzienlijk te verminderen. De vaccinatie was in 1796 ontdekt door een Engelse plattelandsarts. Hij infecteerde een achtjarige jongen met wat vocht uit een koepok, daarna bleek de jongen immuun te zijn voor het veel gevaarlijkere menselijke pokkenvirus. De Nederlandse overheid besloot in 1823 de koepok-vaccinatie voor kinderen indirect verplicht te stellen. 

Ook in die jaren waren er mensen die twijfelden aan het vaccin. Er waren zelfs ‘denkers’ die verwachtten dat een onbekend aantal gevaccineerden als een koe zouden kunnen gaan loeien!Naar aanleiding van de acties van gewetensbezwaarden en kritische geluiden uit de medische hoek, waarbij gewezen werd op gevaarlijke bijwerkingen (sommige kinderen kregen inderdaad een fatale hersenontsteking) van de inenting, werd in 1928 de verplichte vaccinatie voor drie jaar opgeschort. Er was wel een omweg bedacht: in de leerplichtwet werd opgenomen dat kinderen uitsluitend onderwijs zouden kunnen krijgen als ze vaccinatie tegen pokken konden aantonen. Wie naar school wilde moest het zogenoemde pokkenbriefje kunnen laten zien. Vervolgens werd uiteindelijk in 1939 de Inentingswet aangenomen.

Een bekende ‘anti-vaxxer’ was een onderwijzer uit Amsterdam. Hij publiceerde ”Bestrijding der vaccine of de vaccine aan de beginselen der godsdienst, der rede en der ware geneeskunde getoetst”. De bezwaren van deze meneer Capadose waren religieus gemotiveerd. De arts meende dat vaccineren getuigde van wantrouwen ten opzichte van God, alsof die niet te hulp zou kunnen schieten in geval van ziekte. Maar, nadat een kind van een geestverwant aan de kinderpokken overleed, werd de schrijver milder van toon. Iedereen moest zelf weten wat hij deed. 

Ook bijna 200 jaar geleden was het niet zo dat alle tegenstanders ook tegen vaccinatie waren. Verplichting ging hen echter een brug te ver. De regering wilde met een nieuwe verplichting de dalende vaccinatiegraad weer opkrikken. Er werd nu wel rekening gehouden met ‘gewetensbezwaarden’. Ouders die hun kinderen niet wilden laten inenten konden bij de burgemeester een uitzonderingspositie krijgen. Deze nieuwe situatie bleef van kracht tot 1975. Kort daarna verklaarde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de wereld ‘pokkenvrij’. Het pokkenbriefje was geschiedenis geworden.
Bron: wikipedia.nl en historiek.net